Türkiyədə yeni tikili layihələrə investisiya: mərhələli ödəniş və qiymət artımı

Yeni tikili layihələrə, yəni hələ tamamlanmamış proyektlərə investisiya azərbaycanlı investorlar arasında getdikcə populyarlaşır, çünki giriş qiyməti hazır əmlaka nisbətən aşağıdır. Bu modelin cazibəsi ikiqatdır: həm tikinti dövründə qiymət artımından qazanmaq, həm də ödənişi zamana yaymaq imkanı. Lakin hər iki üstünlük özü ilə spesifik risklər gətirir.

Mərhələli ödəniş planı bu investisiyanın mərkəzindədir. Adətən alıcı əmlak dəyərinin təxminən 30-50 faizini ilkin ödəyir, qalan hissəni isə tikinti müddətinə, çox vaxt 24-36 aya, faizsiz və ya minimal fərqlə bölür. Bu, kapitalı bir dəfəyə bağlamadan əmlak sahibi olmağa imkan verir və azərbaycanlı investor üçün nağd axını daha rahat idarə etmək deməkdir.

Tikinti dövründəki qiymət artımı bu modelin əsas qazanc mənbəyidir. Layihə qazma mərhələsində alınıb tamamlanmış halda satıldıqda, aradakı fərq çox vaxt ikirəqəmli faiz təşkil edir. İstanbulda güclü rayonlarda tikinti müddəti ərzində 30-50 faizlik artım nadir deyil. Lakin bu rəqəm rayona, tikinti şirkətinə və ümumi bazar dövrünə görə ciddi dəyişir; keçmiş artım gələcəyin zəmanəti deyil.

Kat irtifakı riski yeni tikili alışında ən vacib hüquqi nüansdır. Tikinti tamamlanana qədər alıcıya kat irtifakı tapusu verilir; bu, gələcək mənzilin torpaqdakı payını təsdiq edən sənəddir, lakin hələ tam kat mülkiyyəti deyil. İskan alındıqdan sonra bu, kat mülkiyyətinə çevrilir. İnvestor bu keçidin müqavilədə necə təmin olunduğunu yoxlamalıdır.

Tikinti şirkətinin etibarlılığı bu investisiyada texniki detallardan daha vacibdir. Şirkətin əvvəlki layihələrini vaxtında və vəd olunan keyfiyyətdə təhvil verib-vermədiyi, maliyyə sabitliyi araşdırılmalıdır. Türkiyədə bəzi güclü tikinti qrupları illərlə zamanında təhvil rekordu ilə tanınır; naməlum və ya ilk layihəsini tikən şirkət isə əlavə risk deməkdir.

Vətəndaşlıq üçün alış edən azərbaycanlı investor yeni tikili seçərkən xüsusi diqqətli olmalıdır. Vətəndaşlıq uyğunluğu üçün ekspertiza dəyərinin 400 min dolları örtməsi və ödənişlərin bank kanalı ilə sənədlənməsi tələb olunur. Bəzi hallarda tam uyğunluq iskan alınana qədər tamamlanmaya bilər, buna görə vətəndaşlıq hədəfi olan investor bu ardıcıllığı əvvəldən dəqiqləşdirməlidir.

Təhvil zəmanətləri və gecikmə cəzaları müqavilənin ən vacib maddələridir. Yaxşı hazırlanmış müqavilə təhvil tarixini konkret göstərir və gecikmə halında alıcıya kompensasiya nəzərdə tutur. Bu maddə olmadan tikinti şirkəti gecikməni öz üzərinə heç bir öhdəlik olmadan uzada bilər. Azərbaycanlı alıcı imzadan əvvəl bu bəndi mütləq oxumalıdır.

Erkən mərhələdə alışın likvidlik tərəfi də düşünülməlidir. Tikinti tamamlanmadan əmlağı satmaq mümkündür, lakin alıcı dairəsi məhduddur və çox vaxt ilkin qiymətə yaxın satılır. Real qazanc adətən tikinti bitib iskan alındıqdan sonra, ikinci əl bazarında ortaya çıxır. Buna görə bu investisiya qısa deyil, orta müddətli səbir tələb edir.

Ödəniş valyutası azərbaycanlı investor üçün diqqətlə razılaşdırılmalıdır. Bəzi layihələr lirə, bəziləri dollar əsaslı qiymət verir; lirə əsaslı planlarda inflyasiya düzəlişi maddəsi ola bilər. Ödəniş qrafiki, valyuta və mümkün artım düsturu müqavilədə açıq yazılmalı ki, sonrakı ödənişlərdə gözlənilməz artımla üzləşilməsin.

Realty Galaxy Global yeni tikili investisiyalarında tikinti şirkətinin təhvil rekordunu, mərhələli ödəniş planını və vətəndaşlıq uyğunluğunu birlikdə qiymətləndirir; məqsəd cəlbedici giriş qiymətinin arxasındakı riski əvvəldən görməkdir. Türkiyədə mərhələli ödənişlə yeni layihəyə investisiya düşünürsünüzsə, əvvəl büdcə və müddət gözləntinizi bizə deyin ki, etibarlı layihələr üzərində birlikdə real rəqəmləri müqayisə edək.